PIL.OT / GELİŞME
PIL.OTv0.62.2
Joaquín Moreno-Pampín’in Journal of International Arbitration’da yayımlanan makalesi, yatırımcı-devlet uyuşmazlık çözümünde usul tasarımı ile erişilebilirlik arasındaki ilişkiyi inceliyor. Makale, çağdaş yatırım tahkiminde usul süreçlerinin giderek yoğunlaşmasının, çok aşamalı yargılamalar, kapsamlı belge sunumu, bilirkişi ağırlıklı delil süreçleri ve artan usul beklentileri aracılığıyla, yargısal mimari ile birçok yatırım uyuşmazlığının ölçeği arasında giderek büyüyen bir orantısızlık yarattığını savunuyor. Bu gelişmeler, yatırımcı-devlet uyuşmazlık çözümünü giderek daha fazla kaynak gerektiren bir sisteme dönüştürüyor.
Makale, usul orantılılığı kavramını yargısal tasarımın yapısal bir ilkesi olarak geliştiriyor ve usul kurallarının yalnızca tahkimi düzenlemediğini, yargısal çözüme erişimin fiilen mümkün olduğu koşulları da şekillendirdiğini ileri sürüyor. Prague Rules, hızlandırılmış tahkim usulleri ve hakem heyetinin yönettiği dava yönetimi gibi gelişmeler, usul genişlemesinin sistemik maliyetlerinin kurumsal olarak tanındığını gösteriyor. Makale, yatırımcı-devlet uyuşmazlık çözümünün gelecekteki gelişiminin, usul yoğunluğunu uyuşmazlıkların ölçeği ve karmaşıklığına göre ayarlayabilecek ve anlamlı uluslararası yargı erişimini koruyabilecek farklılaştırılmış usul çerçevelerinin geliştirilmesine bağlı olabileceği sonucuna varıyor.
Yatırım tahkiminde usul yoğunluğunun uyuşmazlıkların ölçeğiyle nasıl orantılandırılacağı ve erişilebilir yargılamanın nasıl korunacağı.
Makale, usul kurallarının yatırım tahkimini yalnızca düzenlemediğini, yargısal çözüme erişimin fiilen mümkün olduğu koşulları da şekillendirdiğini ileri sürüyor. Katkısı, usul yoğunluğunun uyuşmazlığın ölçeği ve karmaşıklığına göre ayarlanmasını yargısal tasarımın merkezine yerleştirmesinde yatıyor.
Journal of International Arbitration · 2026
DOI 10.54648/joia2026027